Ulusal Yeterlilik Kodları Neden Önemlidir?
Mesleki yeterlilik sistemi içerisinde 11UY0011-3, 17UY0298-4 veya 17UY0299-5 gibi kodlarla karşılaşmak mümkündür. İlk bakışta rastgele rakam ve harflerden oluşuyormuş gibi görünen bu ifadeler aslında ulusal yeterlilik hakkında önemli bilgiler taşır.
Kod üzerinden yeterliliğin hangi yıl yayımlandığı, ulusal yeterlilik sistemindeki sıra numarası ve seviyesi anlaşılabilir. MYK Portalında aynı kodun sonuna eklenen /00, /01, /02 veya /03 gibi ifadeler ise yeterliliğin farklı revizyonlarını birbirinden ayırmaya yardımcı olur.
Bu nedenle ulusal yeterlilik kodunu okuyabilmek özellikle;
- doğru yeterliliği seçerken,
- başvuru yapılacak seviyeyi kontrol ederken,
- güncel revizyonu araştırırken,
- yeterlilik birimlerini karşılaştırırken,
- yetkilendirilmiş kuruluş kapsamını incelerken
oldukça yararlıdır.
Buradaki en önemli nokta, referans kodu ile revizyon numarasının aynı şey olmadığını bilmektir.
Ulusal yeterlilik kodu, yeterliliğin kimliği gibidir; revizyon numarası ise bu yeterliliğin hangi sürümüne baktığınızı gösterir.
Bir Ulusal Yeterlilik Kodunu Birlikte Okuyalım
Örnek olarak şu resmî ulusal yeterlilik kodunu ele alalım:
11UY0011-3
Bu kod dört temel bölümde okunabilir:
| Kod Bölümü | Anlamı |
|---|---|
| 11 | Ulusal yeterliliğin ilk yayımlandığı yılı, yani 2011’i gösterir |
| UY | “Ulusal Yeterlilik” ifadesinin kısaltmasıdır |
| 0011 | O yıl içerisinde yayımlanan ulusal yeterliliklerin sıra numarasını gösterir |
| 3 | Ulusal yeterliliğin seviyesidir |
Dolayısıyla 11UY0011-3 kodu yalnızca teknik bir numara değildir.
Kod bize bu yeterliliğin:
2011 yılında yayımlanan ulusal yeterliliklerden biri olduğunu ve Seviye 3 düzeyinde bulunduğunu
gösterir.
MYK kayıtlarında bu kod Ahşap Kalıpçı (Seviye 3) Ulusal Yeterliliğine aittir.
Ulusal yeterliliğin kendisinin neyi ifade ettiği konusunda ayrıntıya ihtiyaç duyuluyorsa, ulusal yeterliliklerin yapısını açıkladığımız içerik bu kodların arkasındaki sistemi anlamak açısından önce okunabilir.
Kodun İlk İki Hanesi Ne Anlama Gelir?
Ulusal yeterlilik referans kodunun ilk iki rakamı yeterliliğin yayımlandığı yılı gösterir.
Örneğin:
11UY... → 2011
17UY... → 2017
19UY... → 2019
şeklinde okunur.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntı şudur:
İlk iki rakam, belgenin kişinin adına düzenlendiği yılı göstermez.
Aynı şekilde adayın sınava girdiği yılı da göstermez.
Bu rakamlar ulusal yeterliliğin yayın yılıyla ilgilidir.
Örneğin 2011 yılında yayımlanmış bir ulusal yeterliliğe göre 2026 yılında sınava giriliyor olması mümkündür. Kodun başındaki 11 bu nedenle 2026’ya dönüşmez.
“UY” Harfleri Ne Anlama Gelir?
Kodun ikinci bölümü olan:
UY
ifadesi Ulusal Yeterlilik anlamına gelir.
Bu kısaltma, kodun bir ulusal yeterliliğe ait olduğunu anlamayı kolaylaştırır.
Mesleki yeterlilik sistemi içerisinde başka teknik kodlarla da karşılaşılabildiğinden UY ifadesi önemlidir.
Örneğin ulusal meslek standartlarında:
UMS
kısaltması kullanılabilir.
Dolayısıyla:
UY → Ulusal Yeterlilik
UMS → Ulusal Meslek Standardı
aynı kavram değildir.
Ulusal meslek standardı ile ulusal yeterlilik birbiriyle ilişkili olsa da farklı amaçlara sahip teknik dokümanlardır.
Dört Haneli Sayı Neyi Gösterir?
11UY0011-3 örneğinde:
0011
bölümü, yeterliliğin ilgili yıl içerisinde yayımlanan ulusal yeterlilikler arasındaki sıra numarasını ifade eder.
Bu sayı:
- kişinin belge numarası değildir,
- meslek kodu değildir,
- sınav numarası değildir,
- yeterlilik seviyesi değildir.
Yeterliliğin ulusal yeterlilik sistemi içerisindeki referans kodunun bir parçasıdır.
Örneğin farklı bir yeterlilik:
17UY0298-4
şeklinde olabilir.
Burada:
17 → 2017
UY → Ulusal Yeterlilik
0298 → ilgili yıldaki ulusal yeterlilik sıra numarası
4 → Seviye 4
şeklinde okunur.
Tireden Sonraki Rakam Seviye midir?
Evet.
Ulusal yeterlilik referans kodunda tireden sonra bulunan sayı yeterliliğin seviyesini gösterir.
Örneğin:
11UY0011-3
kodundaki son 3, Seviye 3 anlamına gelir.
17UY0298-4
kodundaki son 4, Seviye 4 anlamına gelir.
17UY0299-5
kodundaki son 5, Seviye 5 anlamına gelir.
Ancak seviyeyi yalnızca “daha düşük” veya “daha yüksek” şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Seviye, yeterlilik kapsamında beklenen bilgi, beceri, sorumluluk, özerklik ve yetkinlik düzeyiyle ilişkilidir.
Bu nedenle iki farklı yeterliliği yalnızca kodlarının son rakamına bakarak “bu daha iyi” şeklinde sıralamak doğru olmaz.
Seviye mantığını daha ayrıntılı incelemek isteyenler Seviye 3, 4 ve 5 arasındaki farkları ele aldığımız yazıdan devam edebilir.
Aynı Yeterliliğin Farklı Seviyeleri Olabilir mi?
Evet.
Bazı yeterlilikler aynı veya benzer ad altında farklı seviyelerde yayımlanabilir.
MYK’nın kodlama sisteminde böyle bir durumda referans kodunun ana bölümü aynı kalabilir, seviyeyi gösteren son bölüm değişebilir.
Örneğin MYK kayıtlarında:
12UY0046-4
ve
12UY0046-5
kodları bulunur.
İlk bölüm aynı olmasına rağmen son rakamlar farklıdır:
-4 → Seviye 4
-5 → Seviye 5
Bu nedenle yeterlilik araştırılırken yalnızca yeterlilik adına bakmak yeterli olmayabilir.
Ad + referans kodu + seviye
üçünün birlikte kontrol edilmesi daha sağlıklı olur.
Revizyon Numarası Nedir?
Ulusal yeterlilikler yayımlandıktan sonra hiçbir zaman değişmeden kalmak zorunda değildir.
Meslekteki ihtiyaçların, mevzuatın, standartların veya ölçme-değerlendirme yapısının değişmesi sonucunda ulusal yeterlilik üzerinde revizyon yapılabilir.
MYK Portalında bu sürümler örneğin:
11UY0011-3/01
11UY0011-3/02
11UY0011-3/03
şeklinde görülebilir.
Burada önemli bir ayrım vardır.
11UY0011-3 → temel ulusal yeterlilik referans kodudur.
/03 → ilgili yeterliliğin revizyon sürümünü gösterir.
Dolayısıyla /03 ifadesinin yeterlilik seviyesini gösterdiği düşünülmemelidir.
Seviye zaten tireden sonraki:
-3
bölümünde bulunmaktadır.
Revizyon 00 Ne Anlama Gelir?
MYK kayıtlarında bazı yeterlilikler:
16UY0250-2/00
gibi görünebilir.
Buradaki:
/00
yeterliliğin ilk yayımlanan sürümünü ifade eder.
Yeterlilik üzerinde daha sonra revizyon yapıldığında sürüm:
/01
ardından yeni bir revizyon yapılırsa:
/02
şeklinde ilerleyebilir.
Bu nedenle:
00 = Seviye yok
veya
00 = geçersiz yeterlilik
şeklinde yorumlanmamalıdır.
/00, yeterliliğin başlangıç sürümünü tanımlamak için kullanılan revizyon gösterimidir.
Revizyon Numarası ile Yayın Yılı Neden Farklıdır?
Bir yeterliliğin ilk yayın yılı sabit kalırken revizyon tarihi yıllar sonra olabilir.
Örneğin:
11UY0011-3
referans kodlu yeterlilik ilk olarak 2011 yılında yayımlanmıştır.
Ancak bu yeterliliğin daha sonraki yıllarda:
Revizyon 01
Revizyon 02
Revizyon 03
sürümleri hazırlanmıştır.
Buna rağmen temel kodun başındaki:
11
değişmez.
Çünkü bu ifade ulusal yeterliliğin ilk yayın yılını göstermektedir.
Bu yüzden güncel bir yeterlilik dokümanının kapağında:
11UY…
ile başlayan bir kod görüp dokümanın eski olduğunu düşünmek hatalı olabilir.
Güncelliği anlamak için yalnızca kodun ilk iki rakamına değil:
revizyon numarası + revizyon tarihi + MYK Portalındaki güncel kayıt
birlikte değerlendirilmelidir.
Revizyon ile Tadil Aynı Şey mi?
Hayır.
Güncel ulusal yeterlilik dokümanlarında zaman zaman hem:
Rev. No
hem de:
Tadil No
ifadeleri görülebilir.
MYK’nın güncelleme sisteminde revizyon ile tadil farklı değişiklik türleri olarak ele alınır.
Genel olarak yeterliliğin içeriğinde daha kapsamlı değişiklik gerektiren durumlar revizyon sürecine konu olabilirken, revizyon gerektirmeyen belirli düzeltme veya değişiklikler tadil yoluyla gerçekleştirilebilir.
Örneğin resmî dokümanlarda:
Rev. No: 03
Tadil No: 01
ifadelerinin aynı anda bulunması mümkündür.
Bu durumda yeterlilik üçüncü revizyon sürümünde olabilir ve bu sürüm üzerinde ayrıca bir tadil gerçekleştirilmiş olabilir.
Dolayısıyla:
revizyon numarası ≠ tadil numarası
olarak değerlendirilmelidir.
Bir Kodun Güncel Revizyonunu Nasıl Bulabilirim?
Bir ulusal yeterliliğin güncel durumunu kontrol etmek için en doğru kaynaklardan biri MYK Portalıdır.
Resmî Ulusal Yeterlilik Ara ekranında;
- yeterlilik kodu,
- yeterlilik adı,
- seviye,
- sektör,
- yeterlilik durumu,
- revizyon bilgileri
üzerinden araştırma yapılabilir.
MYK Portalı:
Örneğin bir yeterlilik kodunu arattığınızda aynı yeterliliğin geçmiş:
/00
/01
/02
ve güncel:
/03
sürümlerini görebilirsiniz.
Burada yalnızca en yüksek revizyon numarasını görmekle yetinmek yerine portalda yeterliliğin güncel durumu ve varsa açıklamalar da kontrol edilmelidir.
Eski Revizyonu Görmek Neden Faydalı Olabilir?
Her zaman yalnızca güncel revizyonla karşılaşılmaz.
İnternette eski sınav dokümanları, geçmiş dönem belgeleri, önceki başvurular veya eski yeterlilik PDF’leri bulunabilir.
Bu durumda revizyon numarasını okuyabilmek, iki dokümanın neden birbirinden farklı olduğunu anlamaya yardımcı olur.
Örneğin eski bir revizyonda:
- yeterlilik birimlerinin adları,
- sınav şartları,
- başarı kriterleri,
- birim kombinasyonları
güncel revizyondan farklı olabilir.
Bu nedenle özellikle sınava hazırlanırken birkaç yıl önce indirilmiş bir PDF kullanılması risk oluşturabilir.
Adayın başvuru yaptığı tarihte hangi revizyonun esas alındığı kontrol edilmelidir.
A1 veya B1 Kodu Ulusal Yeterlilik Koduna Nasıl Eklenir?
Ulusal yeterlilik kodunun devamında:
11UY0011-3/A1
gibi bir ifade görülebilir.
Buradaki:
11UY0011-3 → ulusal yeterlilik
anlamına gelir.
Bu kod:
“Seviye A1”
anlamına gelmez.
Aynı yeterlilik içerisinde örneğin:
11UY0011-3/A1
11UY0011-3/A2
gibi birden fazla birim bulunabilir.
A grubu birimler zorunlu, B grubu birimler ise ilgili yeterlilik yapısına göre seçmeli birimler olarak kullanılabilir.
Dolayısıyla ulusal yeterlilik kodunun sonuna eklenen /A1 ile revizyonu gösteren /03 birbirine karıştırılmamalıdır.
Örnek:
11UY0011-3/03 → Revizyon 03
11UY0011-3/A1 → A1 yeterlilik birimi
aynı şeyi göstermez.
Bu ayrım özellikle MYK Portalı ile yeterlilik PDF’lerini birlikte incelerken önemlidir.
Kodları Karıştırmamak İçin Pratik Okuma Yöntemi
Bir kodla karşılaşıldığında soldan sağa doğru okumak işleri oldukça kolaylaştırır.
Örneğin:
17UY0298-4/01
şöyle ayrılabilir:
17 → Yayın yılı: 2017
UY → Ulusal Yeterlilik
0298 → Yıl içerisindeki sıra numarası
4 → Seviye 4
01 → Revizyon 01
Bir yeterlilik birimi:
17UY0298-4/A1
şeklinde görünüyorsa:
17UY0298-4 → Ana ulusal yeterlilik
A1 → Zorunlu yeterlilik birimi
olarak okunur.
Bu basit yöntem sayesinde seviye, revizyon ve yeterlilik birimi birbirinden ayrılabilir.
Revizyon Değiştiğinde Sınav Şartları da Değişebilir mi?
Evet, değişebilir.
Ulusal yeterlilik üzerinde gerçekleştirilen revizyonun kapsamına göre;
- öğrenme çıktıları,
- başarım ölçütleri,
- yeterlilik birimleri,
- teorik sınav kriterleri,
- performans sınavı kriterleri,
- belge geçerliliği,
- yenileme koşulları
gibi alanlarda değişiklikler görülebilir.
Ancak her revizyonda bu başlıkların tamamının değişeceği şeklinde bir kural bulunmaz.
Bu nedenle:
“Revizyon numarası değişmiş ama sınav kesin aynıdır.”
veya
“Revizyon değiştiyse her şey değişmiştir.”
şeklinde iki uç yorum da doğru değildir.
Güncel ve önceki yeterlilik dokümanlarının karşılaştırılması gerekir.
Revizyon Değiştiğinde Yetkili Kuruluş da Kontrol Edilmeli mi?
Evet.
Bir yeterliliğin güncellenmesi sonrasında adayın başvuru yapacağı kuruluşun güncel kapsamının da kontrol edilmesi önemlidir.
Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının kapsamları MYK kayıtlarında yeterlilik ve revizyon bilgileriyle takip edilebilir.
Bu nedenle yalnızca:
“Bu kuruluş geçmişte bu meslekte sınav yapıyordu.”
bilgisiyle hareket edilmemelidir.
SC Belgelendirme’nin bugün aktif olarak sınav ve belgelendirme faaliyeti yürüttüğü yeterlilikler güncel yetki kapsamı sayfasından görülebilir.
Başvuru öncesinde MYK’nın resmî kayıtlarından ikinci doğrulamanın yapılması da doğru yaklaşım olacaktır.
Belge Üzerindeki Kod ile MYK Portalındaki Kod Farklı Görünüyorsa Ne Yapılmalı?
Öncelikle iki kodun farklı yeterlilikleri mi yoksa aynı yeterliliğin farklı revizyonlarını mı gösterdiği kontrol edilmelidir.
Örneğin:
11UY0011-3/02
ile
11UY0011-3/03
iki farklı meslek değildir.
Bunlar aynı temel ulusal yeterliliğin farklı revizyonlarını gösterebilir.
Ancak:
11UY0011-3
ile tamamen farklı referans numarasına sahip başka bir kod aynı yeterlilik olarak değerlendirilmemelidir.
Eski tarihli bir belgede önceki revizyon bilgisinin görülmesi tek başına belgenin geçersiz olduğunu da göstermez.
Belgenin geçerliliği, belgenin düzenlendiği dönemin şartları ve güncel belge kayıtları üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Ulusal Yeterlilik Kodunu Bilmek Adaya Ne Kazandırır?
Kod yapısını bilmek teknik bir ayrıntı gibi görünse de adayın yanlış başvuru yapmasını önleyebilir.
Özellikle aynı veya benzer isimli yeterliliklerde:
referans kodu + seviye + revizyon
birlikte kontrol edildiğinde hangi yeterliliğin incelendiği çok daha net anlaşılır.
Aday ayrıca sınav dokümanlarını kontrol ederken doğru revizyonu kullandığından emin olabilir.
Bu nedenle bir mesleki yeterlilik başvurusu öncesinde yalnızca mesleğin günlük kullanılan adıyla hareket etmek yerine resmî yeterlilik kodunu da öğrenmek faydalıdır.
Belgenin kendisinin nasıl alındığı, başvurunun hangi aşamalardan geçtiği veya zorunluluk durumunun nasıl değerlendirildiği ise mesleki yeterlilik sistemiyle ilgili ana bilgilendirme sayfasında ayrı olarak ele alınmaktadır.
Ulusal Yeterlilik Kodları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Ulusal yeterlilik kodu nedir?
Ulusal yeterliliğin yayın yılı, sıra numarası ve seviyesini içeren referans kodudur. 11UY0011-3 buna örnek olarak verilebilir.
Ulusal yeterlilik kodundaki ilk iki sayı neyi gösterir?
Yeterliliğin ilk yayımlandığı yılı gösterir. Örneğin 17UY ile başlayan bir yeterlilik 2017 yılında yayımlanmıştır.
UY ne demek?
UY, “Ulusal Yeterlilik” ifadesinin kısaltmasıdır.
Kodun sonundaki 3, 4 veya 5 ne demek?
Tireden sonraki rakam ulusal yeterliliğin seviyesini gösterir.
/00 ne anlama gelir?
MYK Portalındaki revizyon gösteriminde /00 yeterliliğin ilk yayımlanan sürümünü ifade eder.
/01 ve /02 ne anlama gelir?
Yeterliliğin revize edilmiş sürümlerini gösterir. /01 ilk revizyonu, /02 sonraki revizyonu ifade eder.
Revizyon numarası ile seviye aynı şey mi?
Hayır. Örneğin 11UY0011-3/03 kodunda 3 yeterlilik seviyesini, /03 ise revizyon sürümünü ifade eder.
A1 kodu revizyon numarası mı?
Hayır. /A1 yeterlilik birimini gösterir. /03 gibi sayısal ekler ise portal gösteriminde revizyon sürümünü ifade edebilir.
Revizyon değişince yeterlilik kodu tamamen değişir mi?
Temel referans kodu çoğunlukla aynı kalır ve revizyon bilgisi ayrıca gösterilir. Ancak güncel durum her zaman MYK Portalından kontrol edilmelidir.
Güncel ulusal yeterlilik kodu ve revizyonu nereden kontrol edilir?
Mesleki Yeterlilik Kurumunun Ulusal Yeterlilik Ara hizmeti üzerinden yeterlilik kodu, seviye, revizyon ve güncel dokümanlar kontrol edilebilir.